درس 4

پرينت
دسته: بدون گروه بندی
نمایش از جمعه, 04 آذر 1390 نوشته شده توسط فرشته (زهرا) بصراوی
خروجی PDFخروجی HTML

 

تعريف صرف و نحو

«صرف و نحو» نام دو علم است. موضوع اين دو علم كلمه است. با اين تفاوت كه علم صرف درباره چگونگي ساخته شدن كلمه، ريشه آن و چگونگي تغيير كلمه به كلمات ديگر با معاني متفاوت سخن مي­ گويد و به جايگاه كلمه در جمله نمي­ پردازد. درحاليكه علم نحو درباره جايگاه كلمه در جمله و چگونگي ساخته شدن جمله از كلمه­ هاي مختلف سخن مي­ گويد. علم نحو درباره «اِعراب يا حركت آخر كلمه با توجّه به جايگاه آن در جمله» نيز سخن مي­گويد.

كلمات مُعرَب و مَبني

ساختمان برخي از كلمه­ ها به گونه­ اي است كه حركت آخر آنها تغيير نمي­ كند. اين كلمه­ ها «مبني» نام دارند و اِعراب جايگاهشان در جمله در صورت ظاهري آنها آشكار نمي­ شود. اِعرابِ كلمه­ هاي مبني در جمله محلّي است. ضمائر، اسماء اشاره، اسماء موصول، اسماء افعال، اسماء اصوات، اسماء مركّب، اسماء كنايه، بعضي از ظرفها مبني هستند. كلمه­ هايي كه اِعراب جايگاهشان در جمله در صورت ظاهري آنها آشكار مي­ شود «مُعْرَب» نام دارند. اِعراب يا حركت آخر كلمه يكي از موارد رفع، نصب، جرّ يا جزم است. آنچه موجب مي­ شود كلمه مرفوع، منصوب، مجرور يا مجزوم شود عامل ناميده مي­ شود. تمام حروف مبني هستند و هيچ عاملي حركت آخر آنها را به طور ظاهري يا محلّي تغيير نمي­ دهد. فعلهاي ماضي و امر(به صيغه) مبني هستند و فعل مضارع مُعْرَب است. فعلهاي مُعْرَب هرگز مجرور نمي­ شوند. هرگاه پيش از فعل مضارع عوامل نصب و جزم نباشد فعل مضارع مرفوع است. برخي از اسمها مبني و برخي از اسمها مُعْرَب هستند. اسمهاي مُعْرَب مجزوم نمي­ شوند. اِعراب كلمات در برخي از جايگاه­ها در جمله اصلي و در برخي از جايگاه­ها در جمله تَبَعي است. كلماتي كه در جاي فاعل، نايب فاعل، مبتدا، خبر و ... قرار ­گيرند مرفوع هستند و اعرابشان (چه ظاهري، چه محلّي) اصلي است. كلماتي كه در جاي مفعول، حال، تمييز، مستثني و ... قرار گيرند منصوب هستند و اعرابشان (چه ظاهري، چه محلّي) اصلي است. كلماتي كه بعد از حروف جرّ قرار گيرند يا براي اسم قبل از خود مضافٌ­ اليه ­باشند مجرور بوده اعرابشان (چه ظاهري، چه محلّي) اصلي است. كلماتي كه در جاي صفت، تأكيد، بَدَل، عطفِ نَسَق و عطف بيان قرار گيرند از اعراب كلمات قبل از خود تبعيّت مي­ كنند و اعرابشان (چه ظاهري، چه محلّي) تَبَعي است.

كلمات مجرّد و مزيدٌ فيه

ريشه كلمات عربي سه، چهار يا پنج حرف دارد. كلمه­ هاي سه حرفي ثُلاثي، كلمه­ هاي چهار حرفي رُباعي و كلمه­ هاي پنج حرفي خُماسي نام دارند. حرفها بدون ريشه و معني مستقل هستند، فعلها داراي ريشه­ هاي سه يا چهار حرفي با معاني مستقل هستند. اسمها داراي ريشه­ هاي سه، چهار يا پنج حرفي با معاني مستقل هستند. براي ساخته شدن كلمات (فعل يا اسم) جديد با معاني متفاوت بايد از دستورات علم صرف استفاده كرد. علم صرف عهده­ دار بيان چگونگي ساخته شدن كلمه­ هاي جديد از ريشه اصلي يا كلمه­ هاي ديگر است.

تشخيص فعل مجرّد از مزيدٌ فيه

اگر صيغه اوّل ماضي يك فعل تنها از سه حرف اصلي تشكيل شده باشد به آن فعل «ثُلاثي مجرّد» مي­گويند. و اگر علاوه بر سه حرف اصلي يك يا چند حرف زائد در صيغه اوّل ماضي فعل وجود داشته باشد آن فعل را «ثُلاثي مزيدً فيه» مي­ نامند. فعلها در عربي بر حسب آنكه فاعلشان «مفرد، مثنّي يا جمع»، «مذكّر يا مؤنّث» و «غايب، مخاطب يا متكلّم» باشد داراي چهارده صيغه مختلف هستند. صيغه اوّل فعل ماضي «مفرد مذكّر غايب» است. براي استفاده از كتاب لغت و به دست آوردن معني كلمه بايد ريشه كلمه را پيدا كرد. براي رسيدن به ريشه كلمه مي­ توان از دستورات ساخته شدن كلمه­ هاي مشتق بهره برد. براي مثال «يَبْلُغُ» يك فعل مضارع است كه از چهار حرف «ي، ب، ل، غ» تشكيل شده است براي تشخيص ثلاثي، رباعي، مجرّد يا مزيد بودن آن بايد به ماضي آن نگاه كرد. براي شناختن ماضي فعل «يَبْلُغُ» حرف «يَ» كه علامت فعل مضارع است، را از اوّل آن برمي­داريم سه حرف «ب، ل، غ» باقي مي­ماند. سه حرف بدون حرف زائد علامت ثلاثي مجرّد بودن فعل است. براي اطمينان به كتاب لغت مراجعه مي­شود. در كتاب لغت جلو كلمه با سه حرف «ب، ل، غ» نوشته شده است: «بَلَغَ -ُ بُلُوغاً » سپس توضيحات ديگر آمده است. كلمه اوّل «بَلَغَ» نشانه آن است كه اوّلاً فعل سه حرفي و مجرّد از حروف زائد است. ثانياً صيغه اوّل ماضي بر وزن فَعَلَ است. علامت «-ُ» نشانه آن است كه مضارع اين فعل بر وزن «يَفْعُلُ» است و كلمه «بُلُوغاً» هم مصدر اين فعل است. گاهي در كتاب لغت جلو حروف اصلي كلمه چند فعل ماضي و مضارع و مصدر و ديگر مشتقّات آمده است. بايد با توجّه به ديگر كلماتِ متنِ موردِ نظر معني كلمه از كتاب لغت استخراج شود.

جدیدترین اخبار

  • چاپ کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه » 1

    کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه »  نوشته فرشته (زهرا) بصراوی توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد. اين کتاب در سه بخش «بيان و شرح» ، «جدول اعراب الفاظ» و «معنی فارسی الفاظ» ارائه می شود. جلد اوّل به پانزده خطبه اوّل  اختصاص دارد.

     

    چاپ کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی

    کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی در دو جلد توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. مدير سايت محقّق و مؤلّف اين کتاب است. جلد اوّل اين کتاب مشتمل بر کلّيّات فرهنگ شناسی، مبانی فرهنگ اسلامی، عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از دانشها و عقايد و باورهای اسلامی است. عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از قوانين حقوقی و اخلاقی اسلام در جلد دوّم اين کتاب ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی يکبار در ذيل هر يک از مؤلّفه های مربوطه آمده است و يکبار به طور کامل در انتهای جلد دوّم ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی ارائه شده در اين کتاب با بهره گيری از منابع اسلامی تهيّه و پيشنهاد شده است. مهمترين نکته قابل توجّه در اين کتاب تبيين رابطه دين و فرهنگ است. از آنجا که فرهنگ شناسان دين را يکی از عناصر فرهنگ به شمار می آورند. جايگاه دين الهی و رابطه آن با فرهنگ همواره ناشناخته مانده هرگز توضيح داده نشده بود. در اين کتاب با استناد به آيات قرآن کريم دين به دو معنا تعريف می شود. يکی دين الهی که مجموعه ای از معارف و دستورالعمهای نازل شده از جانب خداوند است و ديگری دين بشری که مجموعه عقايد و باورها و الگوها و روشها و آيين و رسوم مذهبی است که از طرف پيراوان هر يک از اديان الهی يا اديان بشری ارائه می شود. دين با معنای اوّل يعنی دين الهی ريشه فرهنگ است که از طرف فرهنگ شناسان مغفول واقع شده است و دين بشری با توجّه به تعاريف فرهنگ شناسان از فرهنگ عين يا بخشی از فرهنگ هر يک از جوامع بشری است.

     

     تلفن ثابت مؤسّسه : 02633412673 - دورنگار 02633412673 تلفن همراه: 09126650828 آدرس: بلوار امام خمينی (ره) (بلوار ارم) خيابان 309، پلاک 92، واحد 9

     

     
  • چاپ کتاب جامعه شناسی دفاع مقدس و فرهنگ ايثارگری

    کتاب جامعه شناسی دفاع مقدّس و فرهنگ ايثارگری نوشته دکتر سيّد مهدی آقاپور توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد.

     

     

     
  • چاپ کتاب عضين ، نقد انديشه جريانهای تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن

    کتاب عضين، نقد انديشه جريان های تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. نويسنده اين کتاب آقای دکتر سيد مهدی رحمتی است.وی مدت چهار سال درباره موضوع تحقيق نموده و تقريبا تمام منابع قابل دسترس را مورد بررسی و نقد قرار داده است. مطالب اين کتاب در دو جلد تنظيم شده است . جلد اوّل آن به مفهوم شناسی و بيان تاريخ پديداری و شکل گيری جريان های تکفيری خشونت گرا از ابتدا تا دوره معاصر اختصاص دارد. جلد دوم مشتمل بر آياتی از قرآن کريم است که جريان های تکفيری به آن استناد می کنند. نويسنده بعد از بيان آيات دلايل نقلی و عقلی در سوء برداشت جريان های تکفيری از آيات قرآن کريم را به طور مفصّل بيان می کند. 

     
مقدّمه ای بر نکات مهمّ صرف و نحو4
Templates Joomla 1.7 by Wordpress themes free

طراحی سایت: شرکت شبدیز