ضمير هُ ، اِعراب یُحصی و یُؤَدّی. شناخت لَيسَ و

پرينت
دسته: بدون گروه بندی
نمایش از چهارشنبه, 26 بهمن 1390 نوشته شده توسط فرشته (زهرا) بصراوی
خروجی PDFخروجی HTML

 

اسم­هاي معرفه (ضمير)

«ضمير» اسمي است مبني كه جانشين اسم ظاهر مي­ شود و معني و اعراب آن را مي­ گيرد. استفاده از ضمير موجب جلوگيري از تكرار اسم ظاهر مي­ شود. ضمائر با توجّه به ارتباطشان با كلمه قبل از خود و جايگاهشان در جمله به «متّصل يا منفصل» و «رفعي، نصبي و جرّي» تقسيم مي­ شوند. «ضمائر متّصل» ضمائري هستند كه هرگز تنها به كار نمي­ روند و به كلمه قبل از خود متّصلند. اگر ضمير به گونه­ اي به فعل قبل از خود متّصل شود كه با آن يك كلمه با يك معني مستقل بسازد ضمير متّصل رفعي است. «ضمائر متّصل رفعي» موجب تغيير صيغه­ هاي چهارده­ گانه فعل­ها مي­ شوند و به دو دسته مستتر و بارز تقسيم مي­ شوند. مانند: «فَطَرَ كه ضمير مستتر هُوَ (مفرد مذكّر غايب) در آن محلّاً مرفوع و فاعل است = او آفريد.» و «لايَرْكَعُونَ كه ضمير بارز واو (جمع مذكّر غايب) در آن محلّاً مرفوع و فاعل است = آنان ركوع نمي­ كنند.» .

اگر ضمير به فعل متّصل شود به گونه­ اي كه استقلال و معني هر يك محفوظ بماند، به آن «ضمير متّصل نصبي» مي­ گويند. «ضمائر متّصل نصبي» مفعول فعلي هستند كه به آن متّصل شده­ اند و محلّاً منصوبند. مانند: «لايُدْرِكُهُ = به او نمي­ رسد» و «لايَنَالُهُ = به او دست نمي­ يابد». « هُ » در هر دو جمله مفعول و محلّاً منصوب است.

اگر ضمير به اسم و حرف متّصل شود به آن «ضمير متّصل جرّي» مي­ گويند. اگر به اسم متّصل شود مضافٌ­ اليه و محلّاً مجرور است. مانند: «صِفَتِهِ = صفت او» « هِ » به اسم متّصل شده است پس مضافٌ­ اليه و محلّاً مجرور است. گاهي ضمير به حروف جرّ متّصل مي­ شود در اين صورت محلّاَ مجرور است. مانند: «لَهُ = براي او» « هُ » متّصل به حرف جرّ و محلّاً مجرور است. ضمائر متّصل نصبي و جرّي چهارده صيغه دارند. سه صيغه مذكّر غايب (مفرد « هُ »، مثنّي «هُما» و جمع «هُمْ»)، سه صيغه مؤنّث غايب (مفرد «ها»، مثنّي «هُما» و جمع «هُنَّ»)، سه صيغه مذكّر مخاطب (مفرد «كَ»، مثنّي «كُمَا» و جمع «كُمْ»)، سه صيغه مؤنّث مخاطب (مفرد «كِ»، مثنّي «كُمَا» و جمع «كُنَّ»)، دو صيغه متكلّم وحده «ي» و متكلّم مع­ الغير «نَا».

ضمائر (ضمير متّصل نصبي يا جرّي هُ)

« هُ » ضمير متّصل نصبي يا جرّي براي مفرد مذكّر غايب به معني «او را» يا، «او» است. «هُ» مبني بر ضمّ است. حرف هاء در اوّل صيغه­ هاي غايب (هُ ، هُمَا، هُمْ، هُنَّ ) همواره مضموم است مگر آنكه قبل از آن حرف مكسور يا ياء ساكن بيايد. در اين دو صورت حرف هاء براي تناسب با حرف قبل از خود مكسور تلفّظ مي­ شود. مانند: «بِهِ ، بِهِمَا، بِهِمْ، بِهِنَّ، عَلَيْهِ، عَلَيْهِمَا، عَلَيْهِمْ، عَلَيْهِنَّ». ضمير مفرد مذكّر غايب « هُ » در تمام مواردي كه مكسور يا مضموم تلفّظ مي­ شود مبني بر ضمّ اصلي است و در هنگام مكسور بودن مبني بر كسر عارضي نيز است. اعراب « هُ » همواره در تمام جايگاههايش در جمله محلّي است، حتّي در زماني كه مكسور است و پس از حرف جرّ يا اسم مضاف مي­ آيد نيز محلّاً مجرور است و كسره­اش علامت جرّ آن محسوب نمي­ شود. مانند: «مِدْحَتَهُ = به ستايش او» « هُ » مبني بر ضمّ، محلّاً مجرور مضافٌ­ اليه. و مانند: «رَحْمَتِهِ = رحمت او» « هِ » مبني بر ضمْ، مكسور براي تناسب با كسره حرف قبل از خود، محلّاً مجرور مضافٌ­اليه. و مانند: «بِهِ» باء حرف جرّ، « هِ » محلّاً مجرور به حرف جرّ باء، مبني بر ضمّ اصلي و كسر عارضي.

توابع (عطف نَسَق)

«عطف نَسَق يا عطف به حرف» يكي از توابع است. هرگاه ميان دو كلمه يا دو جمله حرفي از حروف عطف واسطه شود، معطوف و معطوفٌ عليه تشكيل مي­ يابد. اين عطف را عطف به حرف يا عطف نَسَق مي­ نامند. در تعريف عطف نَسَق مي­ گويند: «آن تابعي كه بين آن و متبوعش يكي از حروف عطف واسطه باشد و در اعراب با متبوع خود مطابقت كند آن را عطف نَسَق مي­ نامند.» عطف نَسَق بر دو قسم است: «عطف اسم بر اسم» و «عطف جمله بر جمله». مانند: «اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي لايَبْلُغُ مِدْحَتَهُ الْقَائِلُونَ ، وَ لايُحْصِي نَعْمَاءَهُ الْعَادُّونَ» جمله «لايَبْلُغُ مِدْحَتَهُ الْقَائِلُونَ» به واسطه حرف عطف واو«وَ» به جمله «لايُحْصِي نَعْمَاءَهُ الْعَادُّونَ» عطف شده است. چون جمله اوّل صله موصول «الَّذي» است و محلّي از اعراب ندارد، جمله دوّم كه معطوف است نيز از آن تبعيّت كرده صله است و محلّي از اعراب ندارد.

حروف عطف

حروف عطف عبارتند از: «واو»، «فاء»،«ثُمَّ»، «حَتّي»، «اَوْ»، «اَمْ»، «لا»، «لكن»، «بَل».

حرف عطف «واو»

«واو» عطف كه در زبان فارسي هم معمول است به منظور مشاركت معطوف و معطوف عليه در عمل استعمال مي­ شود، بدون آنكه ترتيبي منظور باشد. ممكن است معطوف و معطوف عليه عمل را در يك زمان انجام داده باشند و ممكن است يكي قبل و ديگري بعد انجام داده باشد.

كلمات معرب (اعراب تقديري)

«اعراب تقديري» اعرابي است كه به علّتي علامت اعراب در آخر كلمه ظاهر نمي­ شود. برخي از كلمه­ هايي كه اعراب آنها تقديري است، عبارتند از: اسم مقصور، اسم منقوص، اسم متّصل به ضمير متكلّم (ي)، فعل مضارع ناقص كه به الف مقصوره ختم مي­ شوند، فعل مضارع ناقص واوي و يايي در صيغه­ هاي 1، 4، 7، 13، 14 (صيغه­ هايي كه در حالت رفع فاقد نون هستند و به واو يا ياء ختم مي­ شوند). علّت تقديري بودن اعراب در اين كلمات حرف آخر آنهاست. مانند: يُحْصِي، يُؤَدِّي.

نواسخ

نواسخ دسته­اي از افعال و حروف هستند كه بر سر جمله اسميّه مي­ آيند و اعراب مبتدا و خبر را تغيير مي­دهند. دسته افعال عبارتند از: افعال ناقصه، افعال مقاربة و افعال قلوب. دسته حروف عبارتند از: حروف مشبَّهةٌ­ بِالْفِعْل، ما و لا شبيه به لَيْسَ و لاء نفي جنس.

نواسخ (افعال ناقصه)

افعال ناقصه سيزده فعل هستند كه بر سر مبتدا و خبر مي­ آيند و مبتدا را به عنوان اسم خود مرفوع و خبر را به عنوان خبر خود منصوب مي­ كنند. اين افعال عبارتند از:

«كانَ = بود»، «لَيْسَ = نيست»، «صَارَ = گرديد»، «اَصْبَحَ = شد، در هنگام صبح»، «اَضْحَي= شد، در هنگام ظهر»، «اَمْسَي = شد، در هنگام شب»، «ظَلَّ = شد، در طول روز»، «بَاتَ = شد، در طول شب»، «مَازالَ = هميشه بود»، «مَادامَ = هميشه بود»، «مَا بَرَحَ = هميشه بود»، «مَا فَتِيءَ = هميشه بود»، «مَا ٱنْفَكَّ = هميشه بود». مانند: «لَيْسَ لِصِفَتِهِ حدٌّ مَحْدُودٌ = اندازه معيّني براي صفت او نيست.» در اين جمله «لَيْسَ» از افعال ناقصه است، « لِصِفَتِهِ» جار و مجرور، محلّاً منصوب خبر مقدّم براي لَيْسَ، « حدٌّ» اسم لَيْسَ، مرفوع، « مَحْدُودٌ» صفت حَدٌّ، تابع، مرفوع.

نواسخ (حروف شبيه به لَيْسَ)

سه حرف «مَا»، «لا» و «اِنْ» حروف شبيه به لَيْسَ ناميده مي­ شوند. اين حروف هم از نظر عمل و هم از نظر معني به لَيْسَ شباهت دارند، يعني مبتدا را به عنوان اسم خود مرفوع مي­ كنند و خبر را به عنوان خبر خود منصوب مي­ كنند و جمله را نيز منفي مي­ كنند. مانند: «لَيْسَ لِصِفَتِهِ حدٌّ مَحْدُودٌ وَ لا نَعْتٌ مَوْجُودٌ ، وَ لا وَقْتٌ مَعْدُودٌ وَ لا أَجَلٌ مَمْدُودٌ». «لا» در هر سه جمله مذكور «لا شبيه به لَيْسَ» است. كلمه­ هاي « نَعْتٌ»، « وَقْتٌ» و « أَجَلٌ» اسم براي «لا» هستند، بنابراين هر سه مرفوعند و علامت رفعشان تنوين رفع است كه در آخر هر اسم ظاهر است. كلمه­هاي « مَوْجُودٌ»، «مَعْدُودٌ» و «مَمْدُودٌ» به ترتيب صفت براي اسم­هاي «لا» درهر يك از جمله­هاي سه­گانه هستند و به تبعيّت از اسم­ هاي خود مرفوعند، خبر «لا» در هر سه جمله محذوف است كه تقدير آن با توجّه به قرينه مذكور در جمله قبل « لِصِفَتِهِ» مي­ باشد.

مشتقات (اسم مفعول)

«اسم مفعول» اسمي است كه، بر كسي يا چيزي كه فعل بر او واقع شده، دلالت مي­ كند. مانند: «مَحْدُود = اندازه شده، معيّن»، «مَعْدُود = شمارش شده»، «مَمْدُود = كشيده شده، طولاني».

اسم مفعول از ثلاثي مجرّد بر وزن «مفعول» ساخته مي­ شود. اسم مفعول داراي شش صيغه است.

جدیدترین اخبار

  • چاپ کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه » 1

    کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه »  نوشته فرشته (زهرا) بصراوی توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد. اين کتاب در سه بخش «بيان و شرح» ، «جدول اعراب الفاظ» و «معنی فارسی الفاظ» ارائه می شود. جلد اوّل به پانزده خطبه اوّل  اختصاص دارد.

     

    چاپ کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی

    کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی در دو جلد توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. مدير سايت محقّق و مؤلّف اين کتاب است. جلد اوّل اين کتاب مشتمل بر کلّيّات فرهنگ شناسی، مبانی فرهنگ اسلامی، عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از دانشها و عقايد و باورهای اسلامی است. عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از قوانين حقوقی و اخلاقی اسلام در جلد دوّم اين کتاب ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی يکبار در ذيل هر يک از مؤلّفه های مربوطه آمده است و يکبار به طور کامل در انتهای جلد دوّم ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی ارائه شده در اين کتاب با بهره گيری از منابع اسلامی تهيّه و پيشنهاد شده است. مهمترين نکته قابل توجّه در اين کتاب تبيين رابطه دين و فرهنگ است. از آنجا که فرهنگ شناسان دين را يکی از عناصر فرهنگ به شمار می آورند. جايگاه دين الهی و رابطه آن با فرهنگ همواره ناشناخته مانده هرگز توضيح داده نشده بود. در اين کتاب با استناد به آيات قرآن کريم دين به دو معنا تعريف می شود. يکی دين الهی که مجموعه ای از معارف و دستورالعمهای نازل شده از جانب خداوند است و ديگری دين بشری که مجموعه عقايد و باورها و الگوها و روشها و آيين و رسوم مذهبی است که از طرف پيراوان هر يک از اديان الهی يا اديان بشری ارائه می شود. دين با معنای اوّل يعنی دين الهی ريشه فرهنگ است که از طرف فرهنگ شناسان مغفول واقع شده است و دين بشری با توجّه به تعاريف فرهنگ شناسان از فرهنگ عين يا بخشی از فرهنگ هر يک از جوامع بشری است.

     

     تلفن ثابت مؤسّسه : 02633412673 - دورنگار 02633412673 تلفن همراه: 09126650828 آدرس: بلوار امام خمينی (ره) (بلوار ارم) خيابان 309، پلاک 92، واحد 9

     

     
  • چاپ کتاب جامعه شناسی دفاع مقدس و فرهنگ ايثارگری

    کتاب جامعه شناسی دفاع مقدّس و فرهنگ ايثارگری نوشته دکتر سيّد مهدی آقاپور توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد.

     

     

     
  • چاپ کتاب عضين ، نقد انديشه جريانهای تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن

    کتاب عضين، نقد انديشه جريان های تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. نويسنده اين کتاب آقای دکتر سيد مهدی رحمتی است.وی مدت چهار سال درباره موضوع تحقيق نموده و تقريبا تمام منابع قابل دسترس را مورد بررسی و نقد قرار داده است. مطالب اين کتاب در دو جلد تنظيم شده است . جلد اوّل آن به مفهوم شناسی و بيان تاريخ پديداری و شکل گيری جريان های تکفيری خشونت گرا از ابتدا تا دوره معاصر اختصاص دارد. جلد دوم مشتمل بر آياتی از قرآن کريم است که جريان های تکفيری به آن استناد می کنند. نويسنده بعد از بيان آيات دلايل نقلی و عقلی در سوء برداشت جريان های تکفيری از آيات قرآن کريم را به طور مفصّل بيان می کند. 

     
هُ ، یُحصی و یُؤَدّی و... لَيسَ و
Templates Joomla 1.7 by Wordpress themes free

طراحی سایت: شرکت شبدیز