القائلون، مِدحَة و ...نقش آن

پرينت
دسته: بدون گروه بندی
نمایش از چهارشنبه, 26 بهمن 1390 نوشته شده توسط فرشته (زهرا) بصراوی
خروجی PDFخروجی HTML

 

اقسام هفتگانه اسم (مذكّر و مؤنّث)

يكي ديگر از تقسيمات اسم، تقسيم بندي آن به «مُذكّر و مُؤنّث» است.

«اسم مذكّر» اسمي است كه بر مرد يا حيوان نر دلالت دارد. به اين اسم «مذكّر حقيقي» نيز گفته مي­ شود. مانند: «آدَمَ = حضرت آدم عَلَيْهِ­ السَّلامُ»، «اَلْقَائِلُونَ = مردان سخنور»، «اَلْمُجْتَهِدُونَ = مردان كوشا»، «اَلْحَمَام = كبوتر». برخي از اسمهاي مذكّر بر مرد يا حيوان نر دلالت ندارند. به اين نوع از اسم مذكّر «مذكّر مجازي» گفته مي­ شود. مانند: «مَوْصُوف = موصوف»، «مَاء = آب».

«اسم مؤنّث» اسمي است كه بر زن يا حيوان مادّه دلالت دارد. به اين اسم «مؤنّث حقيقي» نيز گفته مي­ شود. مانند: «اُمّ = مادر»، «مَرْأة = زن». برخي از اسمهاي مؤنّث بر زن يا حيوان مادّه دلالت ندارند. به اين نوع از اسم مؤنّث «مؤنّث مجازي» گفته مي­ شود. مانند: «خُطْبَة = سخنراني»، «صِفَة = صفت». اسم مؤنّث داراي نشانه­ هايي است كه «علامت­هاي تأنيث» نام دارند. علامتهاي تأنيث عبارتند از: تاء گرد «ة»، الف مقصوره «يٰ»، الف ممدوده «اٰء». هر اسمي كه در آخر آن يكي از اين علامتها باشد به آن اسم «مؤنّث لفظي» گفته مي­ شود. گاهي يك اسم مذكّر علامت تأنيث دارد، مانند: «طَلْحَة»، اين اسم «مذكّر حقيقي» و « مؤنّث لفظي» است. به اسمهاي مؤنّث چه حقيقي يا مجازي كه علامت تأنيث ندارند «مؤنّث معنوي» گفته مي­ شود. مانند: «رِيح = باد».

اقسام هفتگانه اسم (مفرد، مثنّي، جمع)

يكي ديگر از تقسيمات اسم، تقسيم بندي آن به «مفرد، مثنّي و جمع» است.

«مفرد» كلمه­ اي است كه بر يك شخص يا حيوان يا صفت يا چيز دلالت مي­ كند. مانند: اَرض، حَقّ، وَقْت، صِفَة، مَوْصُوف.

«مثنّي» كلمه­ اي است كه بر دو شخص يا حيوان يا صفت يا چيز دلالت مي­ كند. علامت مثنّي در زبان عربي «-َانِ» و «-َيْنِ» است. مانند: «اَمْرَيْنِ»

«جمع» كلمه ­اي است كه بر بيش از دو شخص يا حيوان يا صفت يا چيز دلالت مي­ كند. مانند: اَلْقَائِلُونَ، اَلْعَادَّونَ، اَلْهِمَم، اَلْفِطَن، اَلصِّفات. در عربي دو قسم جمع وجود دارد: جمع سالم و جمع مكسّر. «جمع سالم» آن است كه ساختار مفرد كلمه به حال خود باقي مي­ ماند و تنها در آخر آن علامت جمع افزوده مي­ شود. جمع سالم بر دو قسم است: جمع مذكّر سالم و جمع مؤنّث سالم. «جمع مذكّر سالم» از افزوده شدن «-ُونَ» و «–ِينَ» به آخر اسم مفرد مذكّر ساخته مي­شود. مانند: «اَلْقَائِل = يك مرد سخنور + -ُونَ» مي­شود: «اَلْقَائِلُونَ = مردان سخنور». و مانند كلمات «اَلْمُجْتَهِدُونَ و اَلْعَادُّونَ». «جمع مؤنّث سالم» از افزوده شدن «ات» به آخر اسم مفرد مؤنّث ساخته مي­ شود. مانند: «صِفَةٌ = يك صفت + ات» مي­شود: «صِفَات = صفتها» . «جمع مكسّر» جمعي است كه ساختار مفرد كلمه در آن به هم مي­ريزد. مانند: «اَلْهِمَم = همّتها، اراده­ها» كه مفرد آن «اَلْهِمَّة» است. مانند: «اَلْفِطَن = زيركيها» كه مفرد آن «اَلْفِطْنَة» است. و مانند: «اَلْخَلائِق = آفريدگان» كه مفرد آن «اَلْخَلِيقَة» است.

اقسام هفتگانه اسم (جامد، مشتق)

يكي ديگر از تقسيمات اسم، تقسيم بندي آن به «جامد و مشتق» است.

«اسم جامد» اسمي است كه از كلمه ديگري گرفته نشده باشد.

«اسم مشتق» اسمي است كه از كلمه ديگري گرفته شده باشد. مانند: «اَلْقَائِلُون» كه از ريشه «قول» گرفته شده است. اسم مشتق بر هشت قسم است: اسم فاعل، اسم مفعول، صفت مشبّهه، اسم تفضيل، صيغه مبالغه، اسم مكان، اسم زمان، اسم آلت.

مشتقّات (اسم فاعل)

«اسم فاعل» اسمي است كه بر كسي يا چيزي دلالت مي­ كند كه كاري از او صادر شده است. مانند: «اَلْقَائِل = گوينده» به كسي گفته مي­ شود كه عمل گفتن از او صادر شده است. اسم فاعل از ثلاثي مجرّد بر وزن «فاعِل» ساخته مي­ شود. اسم فاعل داراي شش صيغه است:

«مفرد مذكّر» مانند: قَائِلٌ = يك مرد سخنور.     «مفرد مؤنّث» مانند: قَائِلَةٌ = يك زن سخنور

«مثنّي مذكّر» مانند: قَائِلَانِ = دو مرد سخنور.   «مثنّي مؤنّث» مانند: قَائِلَتانِ = دو زن سخنور

«جمع مذكّر» مانند: قَائِلُونَ = مردان سخنور.   «جمع مؤنّث» مانند: قَائِلَاتٌ = زنان سخنور

اسم فاعل از ثلاثي مزيدٌفيه از مضارع هر باب ساخته مي­ شود. بدين ترتيب كه حرف مضارع برداشته مي ­شود و به جاي آن يك ميم مضموم قرار داده مي­ شود. حرف ما قبل آخر نيز مكسور مي ­شود. مانند: اَلْمُجْتَهِد = يك مرد كوشا. اسم فاعل از باب افتعال است.

فعل ثلاثي مزيدٌ فيه (باب اِفْتِعَال)

هر فعل ثلاثي مجرّد كه به باب « اِفْتِعَال » برود، در ماضي و مضارع و مصدر بر وزنهاي:

ماضي

مضارع

مصدر

اِفْتَعَلَ

يَفْتَعِلُ

اِفْتِعَال

است. يعني يك همزه در اوّل و يك تاء پس از فاءالفعل فعل ماضي مجرّد آن اضافه مي­ شود. چون در اوّل ماضي اين باب همزه زائد آمده، همزه در مضارع حذف مي­ شود. مانند: فعل «جَهَدَ –َ جَهْداً = كوشيد» كه در باب اِفتعال مي­ شود: «اِجْتَهَدَ = كوشيد، يَجْتَهِدُ = مي­ كوشد، اِجْتِهَاد = كوشيدن». اسم فاعل از اين باب بر وزن مُفْتَعِل است. مانند: «مُجْتَهِد = يك مرد كوشا». جمع مذكّر آن مي ­شود: «مُجْتَهِدُونَ = مردان كوشا».

منصوبات (مفعولٌ بِه)

در عربي چندين اسم منصوب با نام مفعول وجود دارد براي هر يك از مفعولها متناسب با جايگاه و عملشان معرّفي وجود دارد كه به صورت پسوند بعد از عنوان مفعول مي ­آيد. مفعولهاي پنجگانه عبارتند از: «مفعولٌ به، مفعولٌ لَه، مفعولٌ فيه، مفعولٌ مَعَه و مفعول مطلق» كه هر يك در جاي خود تعريف خواهد شد. پيش از اين گفته شد معناي فعل متعدّي با فاعل تمام نمی ­شود و به مفعول نيازمند است. اين مفعول كه فعل متعدّي به آن نيازمند است همان مفعولٌ به است. و در تعريف آن آمده است كه: «مفعولٌ بِه» اسم منصوبي است كه فعل فاعل بر آن واقع مي­ شود. مانند: «مِدْحَةَ» در جمله «لايَبْلُغُ مِدْحَتَهُ الْقَائِلُونَ». گاهي مفعولٌ به ضمير متّصل به فعل است. در اين صورت، چون ضمائر مبني هستند، آن ضمير مفعولي محلّاً منصوب است. مانند: ضمير «هاء» متّصل به فعل « لا يُدْرِكُهُ » در جمله « لا يُدْرِكُهُ بُعْدُ الْهِمَمِ » كه مفعولٌ به و محلّاً منصوب است.

علامت نصب در اسم­هاي منصوب

علامت نصب در اسم­هاي منصوب عبارتند از:

فتحه –َ و تنوين نصب –ً در اسم مفرد، مانند: «مِدْحَةَ» و در جمع مكسّر. ياء (ي‍ ) در مثنّي و در جمع مذكّر سالم. الف (اٰ) در اسماء ستّه (اَبا، اَخا،...) و كسره (-ِ ) در جمع مؤنّث سالم.

مجرورات (مضافٌ اِلَيْه)

هرگاه اسمي به اسم ديگر اضافه شود، اسمِ اوّل را مضاف و اسمِ دوّم را مضافٌ اليه مي­ نامند. «مضافٌ اِليه» هميشه مجرور است ولي «مضاف» بر حسب جايگاه خود در جمله اعرابهاي مختلفي مي­ پذيرد. مضاف الف و لام و تنوين نمي­گيرد و اگر مثنّي و جمع مذكّر سالم باشد نون آن حذف مي­ شود. بعضي اسمها مانند: ضمير، اسم اشاره، اسم شرط و اسم استفهام ، جز «اَيُّ»، مضاف واقع نمي ­شوند. برعكس برخي از اسمها هميشه مضاف واقع مي ­شوند و آنها را اسمهاي لازم ­الاضافه يا دائم­ الاضافه مي­ نامند. مانند: كُلّ، غَيْر و ... . اضافه بر دو قسم است: اضافه معنوي و اضافه لفظي.

«اضافه معنوي» اضافه شدن اسمي به اسم ديگر، به تقدير يكي از حروف جرّ (مِنْ، لام، فِي)، است. اضافه معنوي براي يكي از دو فايده تعريف (معرفه شدن اسم نكره) يا تخصيص (خاص شدن يا تقليل اشتراك در نكره) صورت مي­ پذيرد. فايده «تعريف» زماني حاصل مي­ شود كه مضافٌ­ اليه معرفه باشد، در حالي كه فايده «تخصيص» زماني به دست مي­آيد كه مضافٌ­ اليه نكره باشد.

«اضافه لفظي» اضافه شدن يكي از شبه فعل­هاي «اسم فاعل، اسم مفعول، صفت مشبّهه يا صيغه مبالغه» به معمول خود است. مضاف تنها در اضافه لفظي مي ­تواند داراي الف و لام باشد آن هم زماني كه مضافٌ­ اليه با الف و لام معرفه شده باشد و يا مضاف بر معرفه باشد.

دو تركيب «بُعْدُ الْهِمَمِ = دوري همّتها» و «غَوْصُ الْفِطَنِ = ژرفاي زيركيها» اضافه معنوي هستند. زيرا در آنها حرف جرّ «لام» در تقدير گرفته مي ­شود. «بُعْد» و «غَوْص» هر دو شبه فعل هستند ولي مصدرند و با معمول خود اضافه لفظي نمي­ سازند. همه اسمها مي­ توانند مضافٌ­ اليه واقع شوند. اگر يك اسمِ مبني مضافٌ­ اليه واقع شد چون حركت آخر آن تغيير نمي­ كند محلّاً مجرور مي­ باشد. يكي از اسمهاي مبني «ضمير» است. اگر اسمي به ضمير اضافه شود مضافٌ­ اليه و محلّاً مجرور است. مانند: «مِدْحَتَهُ = ستايش او» و «حَقَّهُ = حقّ او». ممكن است يك مضافٌ­اليه، مضاف براي اسم بعد از خود باشد. مانند: «مَيَدَانَ اَرْضِهِ = جنبش زمينش». مَيَدَان مصدر است و مضاف براي اَرْضِ است و اَرْضِ مضافٌ­ اليه و مجرور است. ضمير هاء به اَرْضِ اضافه شده، آن را مضاف كرده است و خود مضافٌ­ اليه و محلّاً مجرور است.

جدیدترین اخبار

  • چاپ کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه » 1

    کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه »  نوشته فرشته (زهرا) بصراوی توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد. اين کتاب در سه بخش «بيان و شرح» ، «جدول اعراب الفاظ» و «معنی فارسی الفاظ» ارائه می شود. جلد اوّل به پانزده خطبه اوّل  اختصاص دارد.

     

    چاپ کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی

    کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی در دو جلد توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. مدير سايت محقّق و مؤلّف اين کتاب است. جلد اوّل اين کتاب مشتمل بر کلّيّات فرهنگ شناسی، مبانی فرهنگ اسلامی، عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از دانشها و عقايد و باورهای اسلامی است. عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از قوانين حقوقی و اخلاقی اسلام در جلد دوّم اين کتاب ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی يکبار در ذيل هر يک از مؤلّفه های مربوطه آمده است و يکبار به طور کامل در انتهای جلد دوّم ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی ارائه شده در اين کتاب با بهره گيری از منابع اسلامی تهيّه و پيشنهاد شده است. مهمترين نکته قابل توجّه در اين کتاب تبيين رابطه دين و فرهنگ است. از آنجا که فرهنگ شناسان دين را يکی از عناصر فرهنگ به شمار می آورند. جايگاه دين الهی و رابطه آن با فرهنگ همواره ناشناخته مانده هرگز توضيح داده نشده بود. در اين کتاب با استناد به آيات قرآن کريم دين به دو معنا تعريف می شود. يکی دين الهی که مجموعه ای از معارف و دستورالعمهای نازل شده از جانب خداوند است و ديگری دين بشری که مجموعه عقايد و باورها و الگوها و روشها و آيين و رسوم مذهبی است که از طرف پيراوان هر يک از اديان الهی يا اديان بشری ارائه می شود. دين با معنای اوّل يعنی دين الهی ريشه فرهنگ است که از طرف فرهنگ شناسان مغفول واقع شده است و دين بشری با توجّه به تعاريف فرهنگ شناسان از فرهنگ عين يا بخشی از فرهنگ هر يک از جوامع بشری است.

     

     تلفن ثابت مؤسّسه : 02633412673 - دورنگار 02633412673 تلفن همراه: 09126650828 آدرس: بلوار امام خمينی (ره) (بلوار ارم) خيابان 309، پلاک 92، واحد 9

     

     
  • چاپ کتاب جامعه شناسی دفاع مقدس و فرهنگ ايثارگری

    کتاب جامعه شناسی دفاع مقدّس و فرهنگ ايثارگری نوشته دکتر سيّد مهدی آقاپور توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد.

     

     

     
  • چاپ کتاب عضين ، نقد انديشه جريانهای تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن

    کتاب عضين، نقد انديشه جريان های تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. نويسنده اين کتاب آقای دکتر سيد مهدی رحمتی است.وی مدت چهار سال درباره موضوع تحقيق نموده و تقريبا تمام منابع قابل دسترس را مورد بررسی و نقد قرار داده است. مطالب اين کتاب در دو جلد تنظيم شده است . جلد اوّل آن به مفهوم شناسی و بيان تاريخ پديداری و شکل گيری جريان های تکفيری خشونت گرا از ابتدا تا دوره معاصر اختصاص دارد. جلد دوم مشتمل بر آياتی از قرآن کريم است که جريان های تکفيری به آن استناد می کنند. نويسنده بعد از بيان آيات دلايل نقلی و عقلی در سوء برداشت جريان های تکفيری از آيات قرآن کريم را به طور مفصّل بيان می کند. 

     
القائلون، مِدحَة و... نقش آن
Templates Joomla 1.7 by Wordpress themes free

طراحی سایت: شرکت شبدیز