درس اوّل: بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ

پرينت
دسته: آموزش قرآن پیش مقدماتی سطح 3
نمایش از چهارشنبه, 16 آذر 1390 نوشته شده توسط فرشته (زهرا) بصراوی
خروجی PDFخروجی HTML

 

صرف:

در كلمه (اِسْم) إبدال صورت گرفته است، اصل آن «سَمَوٌ از ريشه سَمَا يَسْمُو سُمُوَّا و سَمَاءً = بالا رفت» است، حرف علّه واو كه لام­ الفعل كلمه است حذف شده و به جاي آن همزه وصل آمده است. و «واو بودن» لام­ الفعل اصل اين كلمه به دليل جمع آن به أسماء و أسامي است، همچنين مصغّر آن كه سُمَيّ است. و اصل در اين كلمات أسماو و أسامِو و سُمَوْي است، و در آنها إعلال به قلب صورت گرفته است، يعني واو به همزه يا ياء تبديل شده است. (الجدول في إعراب القرآن، ج‏1، ص21) برخي معتقدند كه اين كلمه « از ريشه وَسَمَ يَسِمُ وَسْماً و سِمَةً = نشان كرد، داغ كرد، علامت و نشاني گذاشت تا با آن شناخته شود» است.(اعراب القرآن الكريم، محيي­الدّين الدّرويش، ص:23) در كتاب التّحقيق في كلمات القرآن الكريم آمده است كه «اسم» از واژه «شما» آرامي گرفته و عربي شده است. همچنين كلمات ديگري چون «سماء» كه از «شميا» و «اسماء» كه از «شميت» آرامي گرفته شده و عربي شده­ اند. اصل معناي اين مادّه شيء مرتفع است كه بالاي چيز ديگر است. (التحقيق في كلمات القرآن الكريم‏، حسن‏ مصطفوي،1360) همزه وصل «اِسْم» در «بِسْمِ اللَّهِ...» ابتداي سوره­ هاي قرآن كريم به دليل استعمال زياد حذف شده است. در صورتي كه فعل «اَبْدَءُ» يا مشابه آن در جمله آورده شود همزه وصل حذف شده ظاهر مي­ شود. مانند: «اِقْرَأ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذي خَلَقَ = بخوان به نام پروردگارت كه آفريد»

اصل كلمه (اَللَّه) «الالاه» بوده است. (الجدول في إعراب القرآن، ج‏1، ص21) همزه اِلاه پس از آمدن ال تعريف بر سر آن حذف و «اَللاه» شده است و لام ال به دليل داخل شدن بر لام اله كه از حروف شمسي است ناخوانا شده لام اله مشدّد شده «اَللّاه» مي­شود. الف بعد از لام نيز به دليل استعمال زياد حذف شده است. همزه كلمه «اَللَّه» همزه وصل است. در صورت آمدن لفظ جلاله «اَللَّه» پس از لام جرّ همزه و لام ناخوانا حذف و «لِلّهِ» نوشته مي­ شود. همزه «اَللَّه» در هنگام ندا به صورت قطع خوانده شده و «يا اَللَّه» گفته مي­شود. كلمه «اَللَّه» اسم عَلَم براي معبود يگانه و بي­ شريك است. در صفحه 23 كتاب اعراب القرآن الكريم آمده است كه كلمه «اَللَّه» ممكن است مشتق باشد و اصل آن «اِلاه بر وزن فِعال = معبود، از ريشه اَلِهَ يَألَهُ = پرستيد» يا «لاه از ريشه لاهَ يَليِهُ = پنهان و مخفي شد» است. همچنين ممكن است غير مشتق باشد. وي از قول شريف رضي شاعر، جامع نهج­ البلاغه، مي­ آورد كه: مردمان عاقل درباره ذات باريتعالي و صفات او، به دليل پوشيدگيش با نورهاي بزرگي و جلال، سرگشته وپريشانند. همچنين درباره لفظ جلاله «اَللَّه» حيرانند، گويي شعاعهايي از آن نورها به آن تابيده و چشم بينندگان انديشمند خسته و حيران شده است، از اينرو اختلاف نظر دارند كه: آيا لفظ جلاله «اَللَّه» سرياني است يا عربي؟ اسم است يا صفت؟ مشتقّ است و اگر مشتقّ است از چه اشتقاق يافته؟ و اصل آن چيست؟ يا غير مشتقّ است؟ عَلَم است يا غير عَلَم؟

كلمه (اَلرَّحْمَن) اسم مشتق و صيغه مبالغه است بر وزن «فَعْلان» از فعل «رَحِمَ يَرْحَمُ = مهرباني كرد، بخشيد، آمرزيد». (الجدول في إعراب القرآن، ج‏1، ص: 22) از نامهاي خداوند متعال است كه غالباً صفت لفظ جلاله «اَللَّه» است. مانند: «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ». گاهي هم صفت نيست. مانند: آيه «الرَّحْمنُ عَلَي الْعَرْشِ اسْتَوي» (آيه 5 سوره طه) كه «الرَّحْمنُ» در آن مرفوع است بنا بر خبر بودن براي مبتداي محذوف كه تقدير آن [هُوَ] است.

كلمه (اَلرَّحِيم) اسم مشتق و صيغه مبالغه بر وزن «فَعِيل» از فعل «رَحِمَ يَرْحَمُ = مهرباني كرد، بخشيد، آمرزيد» است. يا صفت مشبهه است شبيه به اسم فاعل از همان وزن و همان فعل. (الجدول في إعراب القرآن، ج‏1، ص: 22) از نامهاي خداوند متعال است.

إعراب:

(بِسْمِ) جار و مجرور متعلق به خبر محذوف براي مبتداي محذوف تقدير آن: «اِبْتِدائي يَكُونُ بِسْمِ...= شروع من به نام خداوند مي­ باشد» يا « اِبْتِدائي كائِنٌ بِسْمِ...= شروع من به نام خداوند بوده است». مي­توان جمله را فعليّه دانست در اين صورت جار و مجرور متعلّق به فعل محذوف خواهد بود كه تقدير آن «اَبْدَءُ بِسْمِ ... = به نام خداوند شروع مي­ كنم» است. توضيح آنكه جار و مجرور يك شبه جمله است. شبه جمله جمله­ اي است كه متعلَّق آن حذف شده است. اگر جار و مجرور را متعلّق به فعل محذوف بدانيم، جمله فعليّه خواهد بود و اگر آن را متعلّق به شبه فعل محذوف بدانيم جمله اسميّه است. در جمله اوّل و دوّم جمله « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » يك جمله اسميّه دانسته شده است كه مبتداي آن محذوف است. تقدير اين مبتداي محذوف «اِبْتِدائِي = شروع من» است. در جمله اوّل خبر يك جمله فعليه فرض شده است و متعلَّق جار و مجرور يك فعل است. در جمله دوّم خبر يك جمله اسميّه فرض شده است و متعلَّق جار و مجرور يك اسم مشتق (شبه فعل) است. در جمله سوّم «بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ» يك جمله فعليّه دانسته شده است و با فرض فعل محذوف [اَبْدَءُ] جمله كامل مي­ شود. (الجدول في إعراب القرآن، ج‏1، ص: 21)

جدیدترین اخبار

  • چاپ کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه » 1

    کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه »  نوشته فرشته (زهرا) بصراوی توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد. اين کتاب در سه بخش «بيان و شرح» ، «جدول اعراب الفاظ» و «معنی فارسی الفاظ» ارائه می شود. جلد اوّل به پانزده خطبه اوّل  اختصاص دارد.

     

    چاپ کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی

    کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی در دو جلد توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. مدير سايت محقّق و مؤلّف اين کتاب است. جلد اوّل اين کتاب مشتمل بر کلّيّات فرهنگ شناسی، مبانی فرهنگ اسلامی، عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از دانشها و عقايد و باورهای اسلامی است. عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از قوانين حقوقی و اخلاقی اسلام در جلد دوّم اين کتاب ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی يکبار در ذيل هر يک از مؤلّفه های مربوطه آمده است و يکبار به طور کامل در انتهای جلد دوّم ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی ارائه شده در اين کتاب با بهره گيری از منابع اسلامی تهيّه و پيشنهاد شده است. مهمترين نکته قابل توجّه در اين کتاب تبيين رابطه دين و فرهنگ است. از آنجا که فرهنگ شناسان دين را يکی از عناصر فرهنگ به شمار می آورند. جايگاه دين الهی و رابطه آن با فرهنگ همواره ناشناخته مانده هرگز توضيح داده نشده بود. در اين کتاب با استناد به آيات قرآن کريم دين به دو معنا تعريف می شود. يکی دين الهی که مجموعه ای از معارف و دستورالعمهای نازل شده از جانب خداوند است و ديگری دين بشری که مجموعه عقايد و باورها و الگوها و روشها و آيين و رسوم مذهبی است که از طرف پيراوان هر يک از اديان الهی يا اديان بشری ارائه می شود. دين با معنای اوّل يعنی دين الهی ريشه فرهنگ است که از طرف فرهنگ شناسان مغفول واقع شده است و دين بشری با توجّه به تعاريف فرهنگ شناسان از فرهنگ عين يا بخشی از فرهنگ هر يک از جوامع بشری است.

     

     تلفن ثابت مؤسّسه : 02633412673 - دورنگار 02633412673 تلفن همراه: 09126650828 آدرس: بلوار امام خمينی (ره) (بلوار ارم) خيابان 309، پلاک 92، واحد 9

     

     
  • چاپ کتاب جامعه شناسی دفاع مقدس و فرهنگ ايثارگری

    کتاب جامعه شناسی دفاع مقدّس و فرهنگ ايثارگری نوشته دکتر سيّد مهدی آقاپور توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد.

     

     

     
  • چاپ کتاب عضين ، نقد انديشه جريانهای تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن

    کتاب عضين، نقد انديشه جريان های تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. نويسنده اين کتاب آقای دکتر سيد مهدی رحمتی است.وی مدت چهار سال درباره موضوع تحقيق نموده و تقريبا تمام منابع قابل دسترس را مورد بررسی و نقد قرار داده است. مطالب اين کتاب در دو جلد تنظيم شده است . جلد اوّل آن به مفهوم شناسی و بيان تاريخ پديداری و شکل گيری جريان های تکفيری خشونت گرا از ابتدا تا دوره معاصر اختصاص دارد. جلد دوم مشتمل بر آياتی از قرآن کريم است که جريان های تکفيری به آن استناد می کنند. نويسنده بعد از بيان آيات دلايل نقلی و عقلی در سوء برداشت جريان های تکفيری از آيات قرآن کريم را به طور مفصّل بيان می کند. 

     
درس اوّل: بِسمِ اللهِ الرَّحمَنِ الرَّحيمِ
Templates Joomla 1.7 by Wordpress themes free

طراحی سایت: شرکت شبدیز