درس چهارم: جدول صرف، معنی و نحو الفاظ و ترکيبهای آيه 3 و 4 سوره حمد

پرينت
دسته: بدون گروه بندی
نمایش از شنبه, 23 دی 1391 نوشته شده توسط فرشته (زهرا) بصراوی
خروجی PDFخروجی HTML

 

جدول صرف، معنی و نحو الفاظ و ترکيبهای آيه 3 و 4 سوره حمد

ٱلرَّحْمَنِ ٱلرَّحِيمِ ﴿3﴾

کلمه

صرف

معنی

نحو

اَلرَّحْمَنِ

اسم، غيرمصدر، مشتق، صيغه مبالغه، ازريشه رحم، بر وزن فَعْلان، مُعرَب، مفرد، معرفه

بسيارمهربان، بسيار بخشنده

صفت الله، تابع ، مجرور، علامت جرّ کسره ظاهردرحرف آخر کلمه

اَلرَّحِيمِ

اسم، غيرمصدر، مشتق، صيغه مبالغه، از ريشه رحم، بر ون فَعيل، مُعرَب، مفرد، معرفه

بسيارمهربان، بسيار بخشنده

صفت الله، تابع، مجرور، علامت جرّ کسره ظاهردرحرف آخر کلمه

چنانکه ملاحظه می شود مطالب ستونهای صرف ، معنی و نحو الفاظ اين آيه با آنچه در جدول درس قبل آمده تفاوتی ندارد. توضيح اين مطلب اينکه: يک کلمه از نظر علم صرف همواره يکسان است و با توجّه به تغيير جايگاه کلمه در جمله صرف کلمه تغيير نمی کند. درباره صرف دو کلمه اَلرَّحْمَنِ و اَلرَّحيمِ مطلب ديگری اضافه نمی شود. همچنين معنی اين کلمات همان است که پيش از اين آمد. در ستون نحو اين کلمات نيز همان مطالبی می آيد که پيش از اين آمده است، با اين تفاوت که اين دو کلمه در آيه سوّم سوره حمد، صفت برای لفظ اَللّه در آيه «اَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمينَ» هستند. در حاليکه دو کلمه اَلرَّحْمَنِ و اَلرَّحيمِ در آيه اوّل صفت لفظ اَللّه در آيه «بِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحيمِ» هستند. دانستن اين مطلب و توجّه به آن در تفسير آيات به کار می آيد.

جدول صرف، معنی و نحو الفاظ و ترکيبهای آيه 4 سوره حمد

مَالِكِ يَوْمِ ٱلدِّينِ ﴿4﴾

کلمه

صرف

معنی

نحو

مَالِکِ

اسم، مشتق، اسم فاعل از ريشه ملک، ثلاثی مجرّد، معرب، معرفه به اضافه، مفرد

صاحب

صفت اللهِ، تابع، مجرور، علامت جرّ کسره ظاهر در حرف آخر کلمه، مضاف

يَوْمِ

اسم، جامد، مفرد، معرب، معرفه به اضافه

روز

مضافٌ اليه، مجرور، علامت جرّ کسره ظاهر در حرف آخر کلمه، مضاف

الدِّينِ

اسم، مصدر، معرفه، معرب، مفرد

جزا

مضافٌ اليه، مجرور، علامت جرّ کسره ظاهر در حرف آخر کلمه

در اين آيه شريفه سه اسم آمده است که هر سه مجرورند. نکته مهمّ صرفی در اين آيه شريفه درباره اسم «مَالِک» است. اين اسم مشتق است. يک دسته از مشتقّات «اسم فاعل» نام دارند.

روش ساختن اسم فاعل از فعل ثلاثی مجرّد

« اسم فاعل » اسمی است که بر کننده کار دلالت دارد. اسم فاعل از ثلاثی مجرّد (سه حرفی بدون حرف زايد) بر وزن «فاعِل» است. به عبارت ديگر برای ساختن اسم فاعل از هر ريشه سه حرفی کافی است يک الف بعد از فاءالفِعل (حرف اوّل) بياوريم و عين الفعل (حرف دوّم) را مکسور کنيم. مانند مَالِک که از ريشه ملک است.

قرار گرفتن چند مضاف و مضافٌ اِلَيْه به دنبال يکديگر

نکته مهمّ نحوی در اين آيه شريفه اينکه ممکن است چند مضاف و مضافٌ اِلَيْه پی در پی بيايد. در اينصورت يک اسم نسبت به اسم قبل از خود مضافٌ اِلَيْه و نسبت به اسم بعد از خود مضاف واقع می شود. مانند يَوْمِ که مضافٌ اِلَيْه برای مَالِکِ و مضاف برای الدِّينِ است.

جدیدترین اخبار

  • چاپ کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه » 1

    کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه »  نوشته فرشته (زهرا) بصراوی توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد. اين کتاب در سه بخش «بيان و شرح» ، «جدول اعراب الفاظ» و «معنی فارسی الفاظ» ارائه می شود. جلد اوّل به پانزده خطبه اوّل  اختصاص دارد.

     

    چاپ کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی

    کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی در دو جلد توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. مدير سايت محقّق و مؤلّف اين کتاب است. جلد اوّل اين کتاب مشتمل بر کلّيّات فرهنگ شناسی، مبانی فرهنگ اسلامی، عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از دانشها و عقايد و باورهای اسلامی است. عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از قوانين حقوقی و اخلاقی اسلام در جلد دوّم اين کتاب ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی يکبار در ذيل هر يک از مؤلّفه های مربوطه آمده است و يکبار به طور کامل در انتهای جلد دوّم ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی ارائه شده در اين کتاب با بهره گيری از منابع اسلامی تهيّه و پيشنهاد شده است. مهمترين نکته قابل توجّه در اين کتاب تبيين رابطه دين و فرهنگ است. از آنجا که فرهنگ شناسان دين را يکی از عناصر فرهنگ به شمار می آورند. جايگاه دين الهی و رابطه آن با فرهنگ همواره ناشناخته مانده هرگز توضيح داده نشده بود. در اين کتاب با استناد به آيات قرآن کريم دين به دو معنا تعريف می شود. يکی دين الهی که مجموعه ای از معارف و دستورالعمهای نازل شده از جانب خداوند است و ديگری دين بشری که مجموعه عقايد و باورها و الگوها و روشها و آيين و رسوم مذهبی است که از طرف پيراوان هر يک از اديان الهی يا اديان بشری ارائه می شود. دين با معنای اوّل يعنی دين الهی ريشه فرهنگ است که از طرف فرهنگ شناسان مغفول واقع شده است و دين بشری با توجّه به تعاريف فرهنگ شناسان از فرهنگ عين يا بخشی از فرهنگ هر يک از جوامع بشری است.

     

     تلفن ثابت مؤسّسه : 02633412673 - دورنگار 02633412673 تلفن همراه: 09126650828 آدرس: بلوار امام خمينی (ره) (بلوار ارم) خيابان 309، پلاک 92، واحد 9

     

     
  • چاپ کتاب جامعه شناسی دفاع مقدس و فرهنگ ايثارگری

    کتاب جامعه شناسی دفاع مقدّس و فرهنگ ايثارگری نوشته دکتر سيّد مهدی آقاپور توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد.

     

     

     
  • چاپ کتاب عضين ، نقد انديشه جريانهای تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن

    کتاب عضين، نقد انديشه جريان های تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. نويسنده اين کتاب آقای دکتر سيد مهدی رحمتی است.وی مدت چهار سال درباره موضوع تحقيق نموده و تقريبا تمام منابع قابل دسترس را مورد بررسی و نقد قرار داده است. مطالب اين کتاب در دو جلد تنظيم شده است . جلد اوّل آن به مفهوم شناسی و بيان تاريخ پديداری و شکل گيری جريان های تکفيری خشونت گرا از ابتدا تا دوره معاصر اختصاص دارد. جلد دوم مشتمل بر آياتی از قرآن کريم است که جريان های تکفيری به آن استناد می کنند. نويسنده بعد از بيان آيات دلايل نقلی و عقلی در سوء برداشت جريان های تکفيری از آيات قرآن کريم را به طور مفصّل بيان می کند. 

     
درس چهارم: مفاهيم آيه 3 و 4 سوره حمد
Templates Joomla 1.7 by Wordpress themes free

طراحی سایت: شرکت شبدیز