درس يازدهم: ادامه مفاهيم آيه 7 سوره حمد

پرينت
دسته: بدون گروه بندی
نمایش از جمعه, 13 بهمن 1391 نوشته شده توسط فرشته (زهرا) بصراوی
خروجی PDFخروجی HTML

اسم «اَلّذينَ» در آيه 7 سوره حمد، «اسم موصول»

« اَلَّذينَ » اسم موصول است. «موصول اسمي» يا «اسم موصول» لفظي است مبني كه جانشين مقصودي مي­ شود و معني آن تمام نمي­ گردد مگر به وسيله جمله­ اي كه پس از آن مي­ آيد و «صله» ناميده مي­ شود. «صله» محلّي از اعراب ندارد، لازم است جمله «صله» ضمير غائب ظاهر يا مستتري داشته باشد كه با موصول در اِفراد و تذكير و فروع آن مطابقت كند، اين ضمير، « عائد » ناميده مي­ شود. مانند:

«صِرٰاطَ ٱلَّذِينَ اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ» در اين جمله « اَلَّذينَ = کسانی که »، صفت صِراطَ واقع شده است، معنی جمله بزرگ با « اَلَّذينَ » تمام نمی شود و شنونده بعد از شنيدن اين کلمه«صِراطَ الَّذينَ = راه کسانی که ...» منتظر بقيّه جمله تا تمام شدن معنی آن است. جمله « اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ = به آنان نعمت دادی» معنی «اَلّذينَ» را تمام می کند و صله ناميده می شود. ضمير عائد در جمله « اَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ » ضمير متّصل جرّی «هُمْ» است که به اَلَّذينَ برمی گردد و مانند آن جمع مذکّر است.

اقسام موصول اسمی

«موصول اسمي» دو قسم است: «موصول خاص» و «موصول مشترك». موصول خاص موصولي است كه مذكّر و مؤنّث و مثنّي و جمع مي­ شود ولي موصول مشترك همواره بر يك لفظ باقي مي­ ماند. اسمهاي موصول مشترك عبارتند از: «مَن»، «مَا» ، « ذَا »، « ذَا پس از مَن و ماي استفهام »، « اَيّ كه معرب است و به ندرت مبني مي­ شود» و «ال به شرط آن كه بر سر اسم فاعل و اسم مفعول يا اوزان مبالغه درآيد».

موصول اسمي خاص (الّذي)

« الّذي » موصول اسمي خاص مفرد مذكّر است و براي توصيف معرفه­ ها به وسيله جمله وضع شده است. به معني: آن مرد كه، آنكه، كه، آنچه. موصول اسمی خاص شش صيغه به شرح ذيل دارد:

مذکّر

مؤنّث

مفرد

مثنّی

جمع

مفرد

مثنّی

جمع

اَلَّذی

اَلَّذانِ

اَلَّذينَ

اَلَّتی

اللّتانِ

اللّاتی

 

فعل «اَنْعَمْتَ» در آيه 7 سوره حمد «فعل ثلاثی مزيدٌ فيه باب اِفْعال»

فعل «اَنْعَمْتَ» در آيه 7 سوره حمد يک فعل ماضی، ثلاثی مزيد از باب اِفعال است. هر فعل ثلاثی مجرّد که به باب اِفعال برود، در ماضي، مضارع و مصدر بر وزنهاي:

ماضي

مضارع

مصدر

اَفْعَلَ

يُفْعِلُ

اِفْعَال

است. يعني تنها يك همزه در اوّل ماضي فعل مجرّد آن اضافه مي­ شود، فاءالفعل آن ساکن و عين الفعل و لام الفعل آن مفتوح می گردد. مانند: فعل ثلاثی مجرّد «نَعَمَ –َ و –ُ نَعْمَةً و نَعِمَ –َ نَعْمَةً = به نعمت رسيد، آسايش يافت.» كه در باب اِفعال مي­ شود: «اَنْعَمَ = به او نعمت داد، يُنْعِمُ = به او نعمت می دهد، اِنْعام = نعمت دادن».

برخي از فعل­هايي كه ثلاثي مجرّد آن­ها لازم است در باب اِفْعال متعدّي مي­ شوند.

لازم به يادآوری است که هرگاه يک فعل به يکی از بابهای مزيدٌفيه برود، ابتدا صيغه اوّل ماضی آن به ترتيبِ دستورالعمل ساخته می شود، سپس برای ساخته شدن ديگر صيغه ها ضماير متّصل رفعی به آخر صيغه اوّل ماضی اضافه می شود. مانند: اَنْعَمْتَ = اَنْعَمَ + تَ (ضمير متّصل رفعی مفرد مذکّر مخاطب) = نعمت دادی تو.

در هنگام ساختن صيغه های هفتم تا آخر فعل ماضی قبل از افزودن ضماير متّصل رفعی لام الفعل ساکن می شود.

ضمير متّصل جرّی يا نصبی «هُمْ» جمع مذکّر غايب

« هُمْ » ضمير متّصل نصبي يا جرّي براي جمع مذكّر غايب به معني «آنان را» يا، «آنان» است. «هُمْ» مبني بر سکون است. حرف هاء در اوّل صيغه­ هاي غايب (هُ ، هُمَا، هُمْ، هُنَّ ) همواره مضموم است مگر آنكه قبل از آن حرف مكسور يا ياء ساكن بيايد. در اين دو صورت حرف هاء براي تناسب با حرف قبل از خود مكسور تلفّظ مي­ شود. مانند: «بِهِ ، بِهِمَا، بِهِمْ، بِهِنَّ، عَلَيْهِ، عَلَيْهِمَا، عَلَيْهِمْ، عَلَيْهِنَّ». اعراب « هُمْ » همواره در تمام جايگاههايش در جمله محلّي است، هرگاه «هُمْ» بعد از حرف جرّ بيايد، «هُمْ» محلّاً مجرور است. مانند: «عَلَيْهِمْ که در آن عَلَی حرف جرّ مبنی بر سکون، هِمْ مبنی بر سکون محلّاً مجرور به حرف جرّ علی، جار و مجرور متعلّق به فعل اَنْعَمْتَ.»

«اَلْمَغْضُوب»، «اسم مفعول از ثلاثی مجرّد»

«اَلْمَغْضُوب» در آيه 7 سوره حمد «اسم مفعول از ثلاثی مجرّد» است. «اسم مفعول» اسمي است مشتق كه، بر كسي يا چيزي كه فعل بر او واقع شده، دلالت مي­ كند. اسم مفعول از ثلاثي مجرّد بر وزن «مفعول» ساخته مي­ شود. اسم مفعول داراي شش صيغه است.

«لا زائد»

کلمه «لا» حرف نفی است که موارد استفاده متعدّدی دارد. گاهي «لا» در جمله منفی و بعد از حرف عطف «واو» می آيد، به طوری که اگر حذف شود معنی جمله تغيير نمی کند. اين «لا» «لا زائد» ناميده می شود و تنها براي تقويت و تأكيد كلام می آيد. مانند «لا» در «غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ و لا الضّالّينَ»

جدیدترین اخبار

  • چاپ کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه » 1

    کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه »  نوشته فرشته (زهرا) بصراوی توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد. اين کتاب در سه بخش «بيان و شرح» ، «جدول اعراب الفاظ» و «معنی فارسی الفاظ» ارائه می شود. جلد اوّل به پانزده خطبه اوّل  اختصاص دارد.

     

    چاپ کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی

    کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی در دو جلد توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. مدير سايت محقّق و مؤلّف اين کتاب است. جلد اوّل اين کتاب مشتمل بر کلّيّات فرهنگ شناسی، مبانی فرهنگ اسلامی، عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از دانشها و عقايد و باورهای اسلامی است. عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از قوانين حقوقی و اخلاقی اسلام در جلد دوّم اين کتاب ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی يکبار در ذيل هر يک از مؤلّفه های مربوطه آمده است و يکبار به طور کامل در انتهای جلد دوّم ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی ارائه شده در اين کتاب با بهره گيری از منابع اسلامی تهيّه و پيشنهاد شده است. مهمترين نکته قابل توجّه در اين کتاب تبيين رابطه دين و فرهنگ است. از آنجا که فرهنگ شناسان دين را يکی از عناصر فرهنگ به شمار می آورند. جايگاه دين الهی و رابطه آن با فرهنگ همواره ناشناخته مانده هرگز توضيح داده نشده بود. در اين کتاب با استناد به آيات قرآن کريم دين به دو معنا تعريف می شود. يکی دين الهی که مجموعه ای از معارف و دستورالعمهای نازل شده از جانب خداوند است و ديگری دين بشری که مجموعه عقايد و باورها و الگوها و روشها و آيين و رسوم مذهبی است که از طرف پيراوان هر يک از اديان الهی يا اديان بشری ارائه می شود. دين با معنای اوّل يعنی دين الهی ريشه فرهنگ است که از طرف فرهنگ شناسان مغفول واقع شده است و دين بشری با توجّه به تعاريف فرهنگ شناسان از فرهنگ عين يا بخشی از فرهنگ هر يک از جوامع بشری است.

     

     تلفن ثابت مؤسّسه : 02633412673 - دورنگار 02633412673 تلفن همراه: 09126650828 آدرس: بلوار امام خمينی (ره) (بلوار ارم) خيابان 309، پلاک 92، واحد 9

     

     
  • چاپ کتاب جامعه شناسی دفاع مقدس و فرهنگ ايثارگری

    کتاب جامعه شناسی دفاع مقدّس و فرهنگ ايثارگری نوشته دکتر سيّد مهدی آقاپور توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد.

     

     

     
  • چاپ کتاب عضين ، نقد انديشه جريانهای تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن

    کتاب عضين، نقد انديشه جريان های تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. نويسنده اين کتاب آقای دکتر سيد مهدی رحمتی است.وی مدت چهار سال درباره موضوع تحقيق نموده و تقريبا تمام منابع قابل دسترس را مورد بررسی و نقد قرار داده است. مطالب اين کتاب در دو جلد تنظيم شده است . جلد اوّل آن به مفهوم شناسی و بيان تاريخ پديداری و شکل گيری جريان های تکفيری خشونت گرا از ابتدا تا دوره معاصر اختصاص دارد. جلد دوم مشتمل بر آياتی از قرآن کريم است که جريان های تکفيری به آن استناد می کنند. نويسنده بعد از بيان آيات دلايل نقلی و عقلی در سوء برداشت جريان های تکفيری از آيات قرآن کريم را به طور مفصّل بيان می کند. 

     
درس يازدهم: ادامه مفاهيم آيه 7 سوره حمد
Templates Joomla 1.7 by Wordpress themes free

طراحی سایت: شرکت شبدیز