درس دوازدهم: جدول صرف، معنی و نحو آيه 1و2 سوره بقره، ذلکَ

پرينت
دسته: بدون گروه بندی
نمایش از یکشنبه, 15 بهمن 1391 نوشته شده توسط فرشته (زهرا) بصراوی
خروجی PDFخروجی HTML

آموزش مفاهيم قرآن کريم

سوره بقره (آيات 1-5)

بِسْمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحْمَنِ ٱلرَّحِيمِ

به نام خداوند   بخشنده     مهربان

الــم﴿1﴾ ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ ﴿2﴾

الــم (1) اين کتاب هيچ شکّی در آن نيست، برای پرهيزگاران هدايت است (2)

الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ وَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ مِمَّا رَزَقْناهُمْ يُنْفِقُونَ ﴿3﴾ وَ

کسانی که به غيب ايمان می آورند و نماز برپای می دارند و از آنچه روزيشان داديم انفاق می کنند (3) و

الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ وَ ما أُنْزِلَ مِنْ قَبْلِكَ وَ بِالْآخِرَةِ هُمْ يُوقِنُونَ﴿4﴾

کسانی که به آنچه به تو نازل شده و آنچه قبل از تو نازل شده است، ايمان می آورند و به آخرت يقين دارند.

أُولئِكَ عَلى‏ هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ ﴿5﴾

آنان بر هدايتی از جانب پروردگارشان هستند و هم آنان رستگارانند. (5)

در اين سطح آموزش مطالب صرف و نحو و معنی فارسی الفاظ به ترتيب مثالهايشان در سوره بقره ادامه می يابد. مطالب آموخته شده تکرار نمی شود.

درس دوّم

جدول صرف، معنی فارسی و نحو الفاظ آيه 1 و 2 سوره بقره

الم (1)  ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدىً لِلْمُتَّقِينَ (2)

کلمه

صرف

معنی

نحو

الــم

از حروف مقطّعه، الف، لام، ميم

-

محلّی از اِعراب ندارد.

ذٰلِکَ

اسم اشاره دور، معرفه، مفرد، مذکّر، مبنی بر فتح

آن

مبتدا، محلّاً مرفوع

اَلْکِتَابُ

اسم، مصدر ثلاثی مجرّد از ريشه کتب، مفرد، مذکّر، معرفه، معرب

کتاب،

در اينجا

قرآن کريم

عطف بيان يا بَدَل از ذٰلِکَ، تابع، مرفوع، نشانه رفع ضمّه ظاهر

لا

حرف، لا نفی جنس، مبنی بر سکون

نه، هيچ

عامل نصب اسم و رفع خبر

 

 

 

جمله محلّاً مرفوع خبر

رَيْبَ

اسم، مصدر، اجوف يايی از ريشه ريب، مفرد، نکره، معرب اصلی و مبنی بر فتح عارضی با لا نفی جنس

شک، گمان

اسم لا نفی جنس،

محلّاً منصوب

فِی

حرف جرّ ، مبنی بر سکون

در

جارّ

 

جار و مجرور متعلّق به خبر محذوف

ه

اسم، ضمير، مفرد، مذکّر، غائب، معرفه، مبنی بر ضمّ اصلی و کسر عارضی به سبب کسره قبل

آن

محلّاً مجرور به حرف جرّ

 

هُدیً

اسم، مصدر، ثلاثی مجرّد از ريشه هدی، ناقص يايی، مفرد، نکره،

هدايت، راهنمايی

خبر دوّم ، تقديراً مرفوع

لِ

حرف جرّ، مبنی بر کسر

برای

جارّ

جار و مجرور متعلّق به هُدیً

اَلْمُتَّقِينَ

اسم، جمع مذکّر سالم مُتَّقی: اسم فاعل از ريشه وقی، معرفه، معرب

پرهيزگاران

مجرور به حرف جرّ لام، نشانه جرّ ياء

نکات مهمّ صرف در جدول:

 « ذلِکَ » اسم اشاره

«ذٰلِکَ» اسم اشاره دور به معنی «آن» است. «اسم اشاره» اسمی معرفه و مبنی است که برای اشاره کردن به شخص يا چيز معيّنی از آن استفاده می شود. «ذٰلِکَ» از سه بخش « ذا + لِ + کَ » تشکيل شده است. «ذا اسم اشاره »، «لِ = برای دوری است که در اصل ساکن بوده و چون بعد از الف آمده سکون به کسره تبديل شده است.» و «کَ = برای خطاب است.» توضيح آنکه اسم اشاره بر سه قسم است: «اسم اشاره نزديک» ، «اسم اشاره متوسّط» و «اسم اشاره دور».

هر يک از سه قسم اسم اشاره از جهت آنکه مشارٌ اِلَيْهِ (شخص يا چيزی که به آن اشاره می شود) مذکّر يا مؤنّث ، مفرد يا مثنّی يا جمع باشد، دارای شش صيغه است.

شش صيغه اسم اشاره

مذکّر

مؤنّث

مفرد

مثنّی

جمع

مفرد

مثنّی

جمع

ذٰا

ذٰانِ ، ذَيْنِ

اُولاءِ

ذِهِ ، تِی

تَانِ ، تَيْنِ

اُولاءِ

مفرد مذکّر

مثنّی مذکّر

جمع مذکّر

مفرد مؤنّث

مثنّی مؤنّث

جمع مؤنّث

اگر اين شش صيغه به تنهايی به کار روند به«اشاره نزديک» دلالت دارند. گاهی در اوّل اسمهای اشاره نزديک «هاء» تنبيه افزوده می شود.

هٰذٰا

هٰذٰانِ ، هٰذَيْنِ

هٰؤُلاءِ

هٰذِهِ

هٰاتَانِ ، هٰاتَيْنِ

هٰؤُلاءِ

اين

اين دو

اينان

اين

اين دو

اينان

اگر در آخر اسم اشاره «کاف خطاب» (کَ، کُما، کُمْ، کِ، کُما، کُنَّ) اضافه شود:

اوّلاً دلالت دارد بر مخاطبی که مشارٌاِلَيْه به او نشان داده می شود.

ثانياً به «اشاره متوسّط» دلالت دارد.

مشارٌاِلَيه

مخاطب

مفرد مذکّر

مثنّی مذکّر

جمع مذکّر

مفرد مؤنّث

مثنّی مؤنّث

جمع مؤنّث

مفرد مذکّر

ذاکَ

ذانِکَ

اُولٰئِکَ

تَاکَ

تَانِکَ

اُولٰئِکَ

مثنّی مذکّر

ذاکُما

ذانِکُما

اُولٰئِکُما

تَاکُما

تَانِکُما

اُولٰئِکُما

جمع مذکّر

ذاکُمْ

ذانِکُمْ

اُولٰئِکُم

تَاکُمْ

تَانِکُمْ

اُولٰئِکُم

مفرد مؤنّث

ذاکِ

ذانِکِ

اُولٰئِکِ

تَاکِ

تَانِکِ

اُولٰئِکِ

مثنّی مؤنّث

ذاکُما

ذانِکُما

اُولٰئِکُما

تَاکُما

تَانِکُما

اُولٰئِکُما

جمع مؤنّث

ذاکُنَّ

ذانِکُنَّ

اُولٰئِکُنَّ

تَاکُنَّ

تَانِکُنَّ

اُولٰئِکُنَّ

اگر در هر يک از صيغه های اسم اشاره قبل از «کاف خطاب» (کَ، کُما، کُمْ، کِ، کُما، کُنَّ) لام ساکن اضافه شود، که لام بُعد (دوری) نام دارد:

اوّلاً دلالت دارد بر مخاطبی که مشارٌاِلَيْه به او نشان داده می شود.

ثانياً به «اشاره دور» دلالت دارد.

مشارٌاِلَيه

مخاطب

مفرد مذکّر

مثنّی مذکّر

جمع مذکّر

مفرد مؤنّث

مثنّی مؤنّث

جمع مؤنّث

مفرد مذکّر

ذٰلِکَ

ذانِّکَ

اُولٰالِکَ

تِلْکَ

تَانِّکَ

اُولٰالِکَ

مثنّی مذکّر

ذٰلِکُما

ذانِّکُما

اُولٰالِکُما

تِلْکُما

تَانِّکُما

اُولٰالِکُما

جمع مذکّر

ذٰلِکُمْ

ذانِّکُمْ

اُولٰالِکُم

تِلْکُمْ

تَانِّکُمْ

اُولٰالِکُم

مفرد مؤنّث

ذٰلِکِ

ذانِّکِ

اُولٰالِکِ

تِلْکِ

تَانِّکِ

اُولٰالِکِ

مثنّی مؤنّث

ذٰلِکُما

ذانِّکُما

اُولٰالِکُما

تِلْکُما

تَانِّکُما

اُولٰالِکُما

جمع مؤنّث

ذٰلِکُنَّ

ذانِّکُنَّ

اُولٰالِکُنَّ

تِلْکُنَّ

تَانِّکُنَّ

اُولٰالِکُنَّ

در ستون اوّل و سوّم و ششم سکون لام در برخورد به الف که ساکن است تبديل به کسره شده است. در ستون دوّم و پنجم به دليل سنگينی لام و نون در کنار يکديگر لام ساکن به نون تبديل شده و سپس در نون تثنيه ادغام شده است. در ستون سوّم پس از افزودن لام همزه حذف شده و سکون لام به کسره تبديل شده است. در ستون چهارم هر دو جدول آشکار است که اشاره متوسّط و اشاره دور به مفرد مؤنّث از تِی ساخته می شود. در اشاره متوسّط به مفرد مؤنّث ياء ماقبل مفتوح تبديل به الف شده است و در اشاره دور به مفرد مؤنّث ياء ساکن در برخورد با لامِ ساکن حذف شده است.

اسم اشاره بنا بر نقشی که در جمله به عهده دارد، اِعراب می پذيرد. اِعراب اسم اشاره به دليل آنکه مبنی است در همه جايگاههايش در جمله محلّی است. گاهی مشارٌاِلَيْه بعد از اسم اشاره می آيد و به عنوان بَدَل يا عطف بيان از اسم اشاره تبعيّت می کند. مانند: جمله « ذلِكَ الْكِتابُ لا رَيْبَ فِيهِ هُدیً لِلْمُتَّقِينَ » که در آن «ذٰلِکَ» مبتدا و محلّاً مرفوع است. اَلْکِتابُ بدل يا عطف بيان از ذٰلِکَ تابع و مرفوع است. نشانه رفع ضمّه ظاهر در آخر الکتابُ است. جمله «لا رَيْبَ فيهِ» خبر اوّل و هُدیًً خبر دوّم برای ذٰلِکَ است.

 

جدیدترین اخبار

  • چاپ کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه » 1

    کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه »  نوشته فرشته (زهرا) بصراوی توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد. اين کتاب در سه بخش «بيان و شرح» ، «جدول اعراب الفاظ» و «معنی فارسی الفاظ» ارائه می شود. جلد اوّل به پانزده خطبه اوّل  اختصاص دارد.

     

    چاپ کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی

    کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی در دو جلد توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. مدير سايت محقّق و مؤلّف اين کتاب است. جلد اوّل اين کتاب مشتمل بر کلّيّات فرهنگ شناسی، مبانی فرهنگ اسلامی، عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از دانشها و عقايد و باورهای اسلامی است. عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از قوانين حقوقی و اخلاقی اسلام در جلد دوّم اين کتاب ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی يکبار در ذيل هر يک از مؤلّفه های مربوطه آمده است و يکبار به طور کامل در انتهای جلد دوّم ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی ارائه شده در اين کتاب با بهره گيری از منابع اسلامی تهيّه و پيشنهاد شده است. مهمترين نکته قابل توجّه در اين کتاب تبيين رابطه دين و فرهنگ است. از آنجا که فرهنگ شناسان دين را يکی از عناصر فرهنگ به شمار می آورند. جايگاه دين الهی و رابطه آن با فرهنگ همواره ناشناخته مانده هرگز توضيح داده نشده بود. در اين کتاب با استناد به آيات قرآن کريم دين به دو معنا تعريف می شود. يکی دين الهی که مجموعه ای از معارف و دستورالعمهای نازل شده از جانب خداوند است و ديگری دين بشری که مجموعه عقايد و باورها و الگوها و روشها و آيين و رسوم مذهبی است که از طرف پيراوان هر يک از اديان الهی يا اديان بشری ارائه می شود. دين با معنای اوّل يعنی دين الهی ريشه فرهنگ است که از طرف فرهنگ شناسان مغفول واقع شده است و دين بشری با توجّه به تعاريف فرهنگ شناسان از فرهنگ عين يا بخشی از فرهنگ هر يک از جوامع بشری است.

     

     تلفن ثابت مؤسّسه : 02633412673 - دورنگار 02633412673 تلفن همراه: 09126650828 آدرس: بلوار امام خمينی (ره) (بلوار ارم) خيابان 309، پلاک 92، واحد 9

     

     
  • چاپ کتاب جامعه شناسی دفاع مقدس و فرهنگ ايثارگری

    کتاب جامعه شناسی دفاع مقدّس و فرهنگ ايثارگری نوشته دکتر سيّد مهدی آقاپور توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد.

     

     

     
  • چاپ کتاب عضين ، نقد انديشه جريانهای تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن

    کتاب عضين، نقد انديشه جريان های تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. نويسنده اين کتاب آقای دکتر سيد مهدی رحمتی است.وی مدت چهار سال درباره موضوع تحقيق نموده و تقريبا تمام منابع قابل دسترس را مورد بررسی و نقد قرار داده است. مطالب اين کتاب در دو جلد تنظيم شده است . جلد اوّل آن به مفهوم شناسی و بيان تاريخ پديداری و شکل گيری جريان های تکفيری خشونت گرا از ابتدا تا دوره معاصر اختصاص دارد. جلد دوم مشتمل بر آياتی از قرآن کريم است که جريان های تکفيری به آن استناد می کنند. نويسنده بعد از بيان آيات دلايل نقلی و عقلی در سوء برداشت جريان های تکفيری از آيات قرآن کريم را به طور مفصّل بيان می کند. 

     
درس دوازدهم: جدول صرف، معنی و نحو آيه 1و2 سوره بقره، ذلکَ
Templates Joomla 1.7 by Wordpress themes free

طراحی سایت: شرکت شبدیز