درس هفدهم: کلمات «رَبِّ» و «اَلعَالَمينَ» از نظر علم صرف و جدول اِعراب آيه «الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ»

پرينت
دسته: آموزش قرآن پیش مقدماتی سطح 1
نمایش از سه شنبه, 18 بهمن 1390 نوشته شده توسط فرشته (زهرا) بصراوی
خروجی PDFخروجی HTML

کلمه «رَبِّ» از سه حرف اصلی «ر» ، «ب» و «ب» تشکيل شده است. به کلماتی که مانند اين کلمه دارای دو حرف يکسان و شبيه به هم است «مضاعف» گويند.

معمولاً دو حرف يکسان يک کلمه در هم ادغام می شود. يعنی حرف اوّل ساکن و حرف دوّم متحرّک می شود. سپس يکی از حرفها نوشته شده بر روی آن تشديد قرار داده می شود.

«اَلْعَالَمينَ» اسم جمع مذکّر سالم است. مفرد آن «اَلْعَالَم» است. کلمه «عَالَم» در قرآن بكار نرفته و فقط «عالَمين» آمده، معنی آن گاهی «همه مخلوقات» است. مانند «اَلْعَالَمينَ» در آيه «اَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ = تمام ستايشها از آنِ خداوند است که پروردگار همه مخلوقات است.» در برخی از آيات «اَلْعَالَمينَ» به معنی «همه انسانها» است. كلمه «عالمَين» هفتاد و سه بار در قرآن کريم آمده است.

«مفرد» کلمه ای است که به يک فرد دلالت کند. «جمع» کلمه ای است که بر بيش از دو فرد دلالت کند.

«جمع» بر دو نوع است:

1- «جمع سالم» که در آن مفرد تغيير نمی کند و تنها علامت جمع به آخر مفرد اضافه می شود. مانند «عالَمين» که مفرد آن «عالَم» در آن هست و علامت «ينَ» به آن اضافه شده است.

2- «جمع مکسّر = شکسته» که در آن مفرد تغيير می کند. مانند «عَوالِم» که جمع مکسّر عَالَم است.

«اسم مذکّر» اسمی است که بر انسان يا حيوان نر دلالت دارد. در اين صورت به آن مذکّر حقيقی گفته می شود. اگر اسمی بر چيزی غير از انسان و حيوان نر دلالت کند به آن اسم «مذکّر مجازی» می گويند.

«جمع مذکّر سالم» دارای دو علامت «وُنَ» و «يِنَ» است. يعنی اگر برای جمع بستن اسم مذکّر يکی از دو علامت «وُنَ» و «يِنَ» به آخر اسم مفرد اضافه شده باشد، آن اسم جمع مذکّر سالم است.

هرگاه يک اسم جمع مذکّر سالم باشد و در نقشی از جمله قرار بگيرد که حکم آن مجرور بودن است، آن اسم با «ينَ» جمع بسته می شود. مانند «اَلْعَالَمينَ» در آيه « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » اصطلاحاً گفته می شود: «اَلْعَالَمينَ» مضافٌ اِلَيْه، مجرور، علامت جرّ ياء.

با توجّه به آنچه گذشت جدول اِعراب آيه « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » به شرح ذيل است:

      اَلْحَمْدُ               لِلَّهِ                 رَبِّ         ٱلْعَالَمينَ

مبتدا ، مرفوع

لام

حرف جرّ

اَللّه مجرور به حرف جرّ لام، علامت جرّ کسره

صفت اَلله تابع ، مجرور مضاف

مضافٌ اِلَيْه مجرور

علامت رفع ضمه ظاهر در حرف آخر

جار و مجرور متعلّق به خبر محذوف

علامت جرّ کسره ظاهر در حرف آخر

علامت جرّ ياء

 

 

جدیدترین اخبار

  • چاپ کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه » 1

    کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه »  نوشته فرشته (زهرا) بصراوی توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد. اين کتاب در سه بخش «بيان و شرح» ، «جدول اعراب الفاظ» و «معنی فارسی الفاظ» ارائه می شود. جلد اوّل به پانزده خطبه اوّل  اختصاص دارد.

     

    چاپ کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی

    کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی در دو جلد توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. مدير سايت محقّق و مؤلّف اين کتاب است. جلد اوّل اين کتاب مشتمل بر کلّيّات فرهنگ شناسی، مبانی فرهنگ اسلامی، عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از دانشها و عقايد و باورهای اسلامی است. عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از قوانين حقوقی و اخلاقی اسلام در جلد دوّم اين کتاب ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی يکبار در ذيل هر يک از مؤلّفه های مربوطه آمده است و يکبار به طور کامل در انتهای جلد دوّم ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی ارائه شده در اين کتاب با بهره گيری از منابع اسلامی تهيّه و پيشنهاد شده است. مهمترين نکته قابل توجّه در اين کتاب تبيين رابطه دين و فرهنگ است. از آنجا که فرهنگ شناسان دين را يکی از عناصر فرهنگ به شمار می آورند. جايگاه دين الهی و رابطه آن با فرهنگ همواره ناشناخته مانده هرگز توضيح داده نشده بود. در اين کتاب با استناد به آيات قرآن کريم دين به دو معنا تعريف می شود. يکی دين الهی که مجموعه ای از معارف و دستورالعمهای نازل شده از جانب خداوند است و ديگری دين بشری که مجموعه عقايد و باورها و الگوها و روشها و آيين و رسوم مذهبی است که از طرف پيراوان هر يک از اديان الهی يا اديان بشری ارائه می شود. دين با معنای اوّل يعنی دين الهی ريشه فرهنگ است که از طرف فرهنگ شناسان مغفول واقع شده است و دين بشری با توجّه به تعاريف فرهنگ شناسان از فرهنگ عين يا بخشی از فرهنگ هر يک از جوامع بشری است.

     

     تلفن ثابت مؤسّسه : 02633412673 - دورنگار 02633412673 تلفن همراه: 09126650828 آدرس: بلوار امام خمينی (ره) (بلوار ارم) خيابان 309، پلاک 92، واحد 9

     

     
  • چاپ کتاب جامعه شناسی دفاع مقدس و فرهنگ ايثارگری

    کتاب جامعه شناسی دفاع مقدّس و فرهنگ ايثارگری نوشته دکتر سيّد مهدی آقاپور توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد.

     

     

     
  • چاپ کتاب عضين ، نقد انديشه جريانهای تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن

    کتاب عضين، نقد انديشه جريان های تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. نويسنده اين کتاب آقای دکتر سيد مهدی رحمتی است.وی مدت چهار سال درباره موضوع تحقيق نموده و تقريبا تمام منابع قابل دسترس را مورد بررسی و نقد قرار داده است. مطالب اين کتاب در دو جلد تنظيم شده است . جلد اوّل آن به مفهوم شناسی و بيان تاريخ پديداری و شکل گيری جريان های تکفيری خشونت گرا از ابتدا تا دوره معاصر اختصاص دارد. جلد دوم مشتمل بر آياتی از قرآن کريم است که جريان های تکفيری به آن استناد می کنند. نويسنده بعد از بيان آيات دلايل نقلی و عقلی در سوء برداشت جريان های تکفيری از آيات قرآن کريم را به طور مفصّل بيان می کند. 

     
متن درس 17
Templates Joomla 1.7 by Wordpress themes free

طراحی سایت: شرکت شبدیز