درس يازدهم: تعريف علم صرف و تجزيه جمله « بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحيمِ »

پرينت
دسته: آموزش قرآن پیش مقدماتی سطح 1
نمایش از دوشنبه, 28 آذر 1390 نوشته شده توسط فرشته (زهرا) بصراوی
خروجی PDFخروجی HTML

 

کلمه « صرف » به معنی تغيير دادن است.

« علم صرف » به ما می آموزد که چگونه کلمه را به کلمات ديگر تغيير دهيم تا معانی ديگری از آن به دست آوريم.

در علم صرف ريشه يک کلمه و کلمات هم خانواده آن را می شناسيم. معمولاً حروف اصلی ريشه کلمه در کلمات هم خانواده باقی می ماند و حرکات و حروف زائد آن تغيير می کند. معنی ريشه کلمه نيز در کلمات ساخته شده وجود دارد.

فايده علم صرف « کلمه سازی » و « کلمه شناسی » است. علم صرف به جايگاه كلمه در جمله نمي­ پردازد.

از انواع کلمات « حروف » تغيير نمی کنند و هيچگاه موضوع علم صرف واقع نمی شوند. «اسم» و «فعل» موضوع علم صرف هستند.

بعضی از اسمها ريشه فعل دارند و به آنها « اسم مشتق » گفته می شود.

بعضی از اسمها ريشه فعل ندارند و به آنها « اسم جامد » گفته می شود.

کلمه ها در عربی وزن دارند. کلمات عربی با سه حرف «فاء» و «عين» و «لام» سنجيده می شوند اين سه حرف حروف اصلی کلمه « فعل » هستند.

هرگاه بخواهيم يک جمله را تجزيه کنيم کلمات آن جمله را يکی يکی از نظر علم صرف مورد بررسی قرار می دهيم. اوّل ريشه و وزن آن را پيدا می کنيم، سپس اسم يا فعل بودن آن را مشخّص می کنيم.

معمولاً بر اساس نکات صرفی که درباره يک کلمه به دست می آوريم معنی کلمه را می فهميم. اينک جمله « بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحيمِ » را تجزيه می کنيم.

از ميان کلمات جمله « بِسْمِ اللّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحيمِ » کلمه « بِ » حرف جرّ است و موضوع علم صرف نيست. صرف دو کلمه «اِسْم» و « اَلله » در ابتدای سطح 2 می آيد.

برای تجزيه دو کلمه « الرَّحْمَنِ » و « الرَّحيمِ » ابتدا ريشه کلمه را به دست می آوريم. يکی از راههای به دست آوردن ريشه کلمه مراجعه به فرهنگ لغت است. اگر چند کلمه از يک خانواده را بشناسيم که دارای يک ريشه هستند می توانيم به روش زير ريشه آنها را پيدا کنيم.

ابتدا کلمه را از حروفی که جزء کلمه نيستند جدا می کنيم. در دو کلمه «الرَّحْمَنِ» و «الرَّحيمِ» حرف تعريف « ال » جزء کلمه نيست و نشانه اين است که اين کلمات معرفه هستند. با حذف « ال » کلمات « رَحْمَن » و « رَحيم » باقي می ماند. از ميان حروف اين دو کلمه هم خانواده حروف غير مشترک حذف می شود و حروف مشترک باقی می ماند. حروف «راء» و «حاء» و «ميم» حروف مشترک اين دو کلمه هستند. «رحم» بدون هيچ حرکت حروف اصلی دو کلمه « الرَّحْمَنِ » و « الرَّحيمِ » و ريشه آن دو است.

جدیدترین اخبار

  • چاپ کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه » 1

    کتاب « بيان و شرح نهج البلاغه »  نوشته فرشته (زهرا) بصراوی توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد. اين کتاب در سه بخش «بيان و شرح» ، «جدول اعراب الفاظ» و «معنی فارسی الفاظ» ارائه می شود. جلد اوّل به پانزده خطبه اوّل  اختصاص دارد.

     

    چاپ کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی

    کتاب مقدّمه ای بر فرهنگ اسلامی در دو جلد توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. مدير سايت محقّق و مؤلّف اين کتاب است. جلد اوّل اين کتاب مشتمل بر کلّيّات فرهنگ شناسی، مبانی فرهنگ اسلامی، عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از دانشها و عقايد و باورهای اسلامی است. عناصر و مؤلّفه های فرهنگ اسلامی ناشی از قوانين حقوقی و اخلاقی اسلام در جلد دوّم اين کتاب ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی يکبار در ذيل هر يک از مؤلّفه های مربوطه آمده است و يکبار به طور کامل در انتهای جلد دوّم ارائه شده است. شاخصهای توسعه فرهنگ اسلامی ارائه شده در اين کتاب با بهره گيری از منابع اسلامی تهيّه و پيشنهاد شده است. مهمترين نکته قابل توجّه در اين کتاب تبيين رابطه دين و فرهنگ است. از آنجا که فرهنگ شناسان دين را يکی از عناصر فرهنگ به شمار می آورند. جايگاه دين الهی و رابطه آن با فرهنگ همواره ناشناخته مانده هرگز توضيح داده نشده بود. در اين کتاب با استناد به آيات قرآن کريم دين به دو معنا تعريف می شود. يکی دين الهی که مجموعه ای از معارف و دستورالعمهای نازل شده از جانب خداوند است و ديگری دين بشری که مجموعه عقايد و باورها و الگوها و روشها و آيين و رسوم مذهبی است که از طرف پيراوان هر يک از اديان الهی يا اديان بشری ارائه می شود. دين با معنای اوّل يعنی دين الهی ريشه فرهنگ است که از طرف فرهنگ شناسان مغفول واقع شده است و دين بشری با توجّه به تعاريف فرهنگ شناسان از فرهنگ عين يا بخشی از فرهنگ هر يک از جوامع بشری است.

     

     تلفن ثابت مؤسّسه : 02633412673 - دورنگار 02633412673 تلفن همراه: 09126650828 آدرس: بلوار امام خمينی (ره) (بلوار ارم) خيابان 309، پلاک 92، واحد 9

     

     
  • چاپ کتاب جامعه شناسی دفاع مقدس و فرهنگ ايثارگری

    کتاب جامعه شناسی دفاع مقدّس و فرهنگ ايثارگری نوشته دکتر سيّد مهدی آقاپور توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ رسيد.

     

     

     
  • چاپ کتاب عضين ، نقد انديشه جريانهای تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن

    کتاب عضين، نقد انديشه جريان های تکفيری خشونت گرا در فهم قرآن توسّط انتشارات نامه مکتب الزّهراء سلام الله عليها به چاپ  رسيد. نويسنده اين کتاب آقای دکتر سيد مهدی رحمتی است.وی مدت چهار سال درباره موضوع تحقيق نموده و تقريبا تمام منابع قابل دسترس را مورد بررسی و نقد قرار داده است. مطالب اين کتاب در دو جلد تنظيم شده است . جلد اوّل آن به مفهوم شناسی و بيان تاريخ پديداری و شکل گيری جريان های تکفيری خشونت گرا از ابتدا تا دوره معاصر اختصاص دارد. جلد دوم مشتمل بر آياتی از قرآن کريم است که جريان های تکفيری به آن استناد می کنند. نويسنده بعد از بيان آيات دلايل نقلی و عقلی در سوء برداشت جريان های تکفيری از آيات قرآن کريم را به طور مفصّل بيان می کند. 

     
متن درس 11
Templates Joomla 1.7 by Wordpress themes free

طراحی سایت: شرکت شبدیز